Eğitim-İş tarafından yayımlanan 2025–2026 eğitim öğretim yılı birinci dönem sonu değerlendirme raporunda 'mesleki eğitim' adı altında sermayenin ucuz iş gücü sağladığı belirtiliyor. Çocuk emeği, mesleki eğitim politikaları ve eğitimden kopuşun 2025–2026 döneminde eğitim sisteminin en ciddi yapısal sorunları arasında yer aldığı vurgulanan raporda, “MESEM’ler, MEB tarafından 'eğitim' olarak gösterilse de gerçekte yaklaşık 559 bin çocuğun haftanın büyük kısmını işletmelerde geçirdiği ve ucuz, güvencesiz çocuk emeği mekanizmalarına dönüştüğü ifade edilmektedir.
“Eğitim Hakkı Feda Ediliyor”
MESEM kapsamında çalışırken 17 çocuğun hayatını kaybetmesi, bu sistemin açık bir çocuk işçiliği düzeni olduğunu ortaya koymaktadır. Buna rağmen MEB’in sorumluluk almak yerine bu sistemi koruma çabası, çocukların eğitim hakkının bilinçli bir şekilde feda edildiğini göstermektedir” ifadeleri yer alıyor.
“Anayasa ile Çelişiyor”
Zorunlu eğitim çağındaki çocuklara yönelik mesleki ortaokul uygulamalarının çocuk emeğini daha da küçük yaşlarda hedef aldığını belirtmektedir. “Zorunlu eğitim, eleme ve yönlendirme değil; tüm çocukların eşit ve bütüncül bir eğitim sürecinden geçmesini güvence altına almalıdır. Mesleki yönlendirme adı altında çocukların eğitimden koparılması, anayasal eğitim hakkıyla açıkça çelişmektedir” denilmektedir.
“Yoksul Kız Çocukları Eğitimden Kopacak!”
Zorunlu eğitim süresinin kısaltılması konusundaki tartışmalar, eğitimden kopuşu, çocuk işçiliğini, erken yaşta evlilikleri ve çocuk yoksulluğunu derinleştirecek son derece riskli bir yönelimi temsil ettiğini belirten rapor, “Hâlihazırda yaklaşık 1,5 milyon çocuğun örgün eğitim dışında olduğu bir tabloda, zorunlu eğitimin daraltılması özellikle yoksul ve kız çocuklarını okuldan erken koparacak; kuşaklar arası yoksulluğu yeniden üretecektir.
“Zorunlu Eğitimden Vazgeçilemez!”
Zorunlu eğitim, sadece akademik bir süreç değil; çocukları yoksulluk, sömürü ve istismardan koruyan en güçlü kamusal mekanizmadır. Çözüm, bu süreyi kısaltmak değil; çocukların okulda kalmasını sağlayacak sosyal destekleri güçlendirmek ve kamusal, nitelikli eğitimi yaygınlaştırmaktır. Zorunlu eğitim, çocukların değil; devletin vazgeçemeyeceği temel bir sorumluluktur” denildi.
