İzmir’in tarihi geçtiğimiz yıllarda Yeşilova Höyüğü sayesinde derinlemesine incelendi. Bu eşsiz arkeolojik alan, Bornova ilçesinin Karacaoğlan Mahallesi’nde Manda Çayı kıyısında konumlanıyor. Işıkkent Eğitim Kampüsü’nin doğusunda ve Bornova Anadolu Lisesi’nin güneybatısında yer alan höyük, şehrin en eski yerleşim alanı olarak kabul ediliyor.
5 Bin Yıllık Tarih Yanılgısı: Yeşilova Höyüğü ile Gerçeği Ortaya Çıkarın
2003 yılında keşfedilmeden önce, İzmir’in tarihinin yalnızca 5 bin yıl öncesine dayandığı düşünülüyordu. Ancak Yeşilova Höyüğü'nde gerçekleştirilen kazılar, kentin geçmişinin Neolitik döneme, yani günümüzden en az 8-9 bin yıl öncesine kadar uzandığını ortaya koydu.
Neolitik Dönemden Roma Dönemine Uzanıyor
Yeşilova Höyüğü’nün yayılım alanında Neolitik dönemden Roma dönemine kadar birçok farklı kültürün yaşadığı belirlenmiştir. Yüzeyden itibaren tespit edilen kültür katmanları şu şekildedir:
En üst sırada Roma Dönemi, hemen altında Tunç Dönemi, ardından Kalkolitik Dönem ve en altta Neolitik Dönem katmanları bulunmaktadır.
Neolitik döneme ait IV. Kat, höyüğün en uzun süreli ve kalın kültür katı olarak bilinmektedir. Bu katmanda 10 ayrı mimari evre saptandı ve yerleşimin üç farklı gelişim aşaması geçirdiği anlaşılmıştır.
Neolitik Dönemde Yaşam İzleri
Neolitik dönemin ilk katlarında, yüzeyin 3-4 metre derinliğinde küllü alanlar ve sıkıştırılmış toprak zeminler bulundu. Oval veya dörtgen planlı, saz ve ağaç dallarından inşa edilmiş kulübelerin varlığı, yanık izleri ve taban kalıntılarıyla belgelenmiştir. Zamanla çadır ve kulübe tarzı barınaklardan yuvarlak planlı yapılara geçiş gerçekleştiği gözlemlenmiştir. IV.1 katında, 5×6 metre ve 6×8 metre ölçülerinde, taş temelli dikdörtgen planlı mekanların inşa edildiği tespit edilmiştir. Bu yapılar, ortak bir avluya yönlendirilmiştir.
Mekanların taş temelleri üzerine, kerpiç bloklardan ziyade “mühre” adı verilen, killi toprak ve bitki kalıntılarından oluşan çamur kullanılmıştır. Avlularda bulunan ezgi ve öğütme taşlarının yoğunluğu, bu alanların işlik olarak değerlendirildiğini göstermektedir. Günlük yaşamı yansıtan önemli buluntular arasında taş baltalar, çakmaktaşı kesiciler, dokuma işlikleri ve çanak çömlek üretim alanları bulunmaktadır.
Kalkolitik ve Tunç Çağı Bulguları
Neolitik yerleşim MÖ 5700 yılları civarında bir yangınla sona erdiği belirlenmiştir. Bu dönemden en az 500 yıl sonra bölgeye farklı bir topluluğun geldiği ve koyu renkli çanak çömlekler ile oval planlı çukur evler inşa ettiği anlaşılmıştır. Bu dönem, Kalkolitik Çağ olarak tanımlanmaktadır. Tunç Çağı'na ait kültür ise daha çok mezarlar ve çanak çömlek buluntularıyla temsil edilmektedir. Höyüğün merkezinde, küp içerisinde yakılmadan yapılan gömülerden oluşan mezarlığın bir bölümü gün yüzüne çıkarılmıştır. Roma Dönemi katmanı da, ağırlıklı olarak mezarlar ve seramik buluntularıyla dikkat çekmektedir.
Yeşilova Höyüğü'ne Nasıl Ulaşılır?
Ziyaretçi merkezi ve höyük Bornova Işıkkent’te bulunmaktadır. Forum Bornova’dan yönlendirme tabelalarını takip ederek ulaşım sağlanabilir. Alan, Işıkkent Koleji ile Zübeyde Hanım Koleji arasında konumlanmaktadır.
Özel araçla otoyoldan Otogar yönünde, Işıkkent Eğitim Kampüsü ve Yeşilova Höyüğü levhalarını izleyerek alana ulaşmak mümkündür. Toplu ulaşım kullanmayı tercih edenler ise Bornova Metro ile Kemer arasında hizmet veren 59 numaralı belediye otobüsüne binerek, Karacaoğlan Mahallesi'ndeki Yeşilova Höyüğü durağında inebilirler.
