İzmir’in Menemen ilçesi Kır Mahallesi'nde, S.K.Y. Petrol Madencilik İnşaat Nakliye San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından planlanan Kalker Ocağı ve Kırma-Eleme Tesisi için Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) süreci yeniden başlatıldı. Proje, ÇED Yönetmeliği’nin 16. maddesi doğrultusunda İzmir Valiliği’ne sunulan dosya ile incelenmeye alındı.
Proje Detayları
Planlanan tesis, toplamda 40,69 hektarlık ruhsat alanına sahip olacak; ancak ÇED talep alanı yalnızca 10,75 hektar olarak belirlenmiş. Bu alanda ocak, kırma-eleme tesisi, şantiye ve depolama alanlarının yer alması planlanıyor. Ocak, yıllık 750.000 ton üretim kapasitesine sahip olurken, kırma-eleme tesisi 390.000 ton/yıl kapasiteyle çalışacak. Üretim, yılda 12 ay, ayda 25 gün, günde 8 saat sürecek ve projede 30 personel istihdam edilecek. ÇED raporuna göre proje bedeli 9 milyon 870 bin TL olarak açıkladı.
Orman Arazisi Üzerinde Faaliyet
Proje sahası, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü verilerine göre orman arazisi içerisinde yer almakta. 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı’nda da alan, “Orman Arazi” olarak işaretli. Bu durum, bölgenin ekolojik dengesi açısından ciddi riskler oluşturmakta.
Yakın Yerleşim Alanları
Projeye en yakın yerleşim birimi Kır Mahallesi olup, saha ile arasındaki mesafe yalnızca 110 metre. Ayrıca Alaniçi ve Karaorman mahalleleri de birkaç kilometre uzaklıkta bulunuyor. D250 karayoluna olan mesafe ise 4.500 metre olarak belirlenmiş durumda.
Mahkemeden Üst Üste İptal Kararları
Proje için daha önce 22,29 hektar alan üzerinde 1.000.000 ton/yıl kapasiteli kalker ve 260.000 ton/yıl kapasiteli kırma-eleme tesisi planlanmış, 2017 yılında “ÇED Gerekli Değildir” kararı alınmıştı. Ancak İzmir 6. İdare Mahkemesi, bilirski raporu doğrultusunda bu kararı iptal etti.
Bilirkişi raporunda, projenin Değirmendere Barajı’nın koruma alanında yer aldığından baraja olumsuz etkileri olacağı, alanın orman sınırları içerisinde ve 1. derece yangına hassas bölge olması sebebiyle insan kaynaklı risk taşıdığı belirtilmişti. Ayrıca, endemik ekosistem alanlarının flora ve faunasının etkilenebileceği, çevresel ve su kaynakları üzerindeki olumsuz etkilerin yeterince incelenmediği vurgulanmış ve bu sebeplerle ÇED kararı iptal edilmiştir.
Daha sonra proje 14,56 hektara düşürülerek, aynı kapasitelerle yeniden ÇED başvurusu yapılmış. İl Müdürlüğü, “ÇED Gerekli Değildir” kararı vermiş olsa da İzmir 2. İdare Mahkemesi, 2018 yılında bilirkişi raporuna dayanarak bu kararı da iptal etmiştir. Danıştay, 2019 ayında mahkeme kararını onaylamıştır.
Su Kaynakları ve Ekosistem Bütünlüğü Açısından Riskli Karar
2023 yılında firma, aynı ruhsat sahasını kapsayan 13,64 hektarlık alanda, yıllık 1.000.000 ton kapasiteli kalker ocağı ve 260.000 ton kapasiteli kırma-eleme tesisi için Proje Tanıtım Dosyasını 27 Nisan 2023 tarihinde e-ÇED sistemi üzerinden sundu. 2023 tarihli akademik bir rapor, bölgede endemik türlerin varlığını doğrulamıştır. Projenin biyoçeşitlilik, endemik türler, orman alanları, su kaynakları ve ekosistem bütünlüğü açısından hâlâ riskli olduğu bilinmektedir.
