30 Ekim 2020'de meydana gelen deprem sonrası hasar gören ve yıkılan İzmir Büyükşehir Belediyesi ana hizmet binası ile ilgili yeni planlar açıklandı. İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay, yeni binanın eski yerinde inşa edileceğini belirtti.
PROJE YARIŞMASI DÜZENLENMİŞTİ
Gelişmelerin ardından, daha önceki yönetim tarafından yıkılan bina için bir anıt yapısının inşa edilmesi amacıyla gerçekleştirilen proje yarışması gündeme geldi. Bu yarışma, anıt yapının yaratılması için ortak akıl doğrultusunda düzenlenmişti ve “Bir Uygarlık Odağı Olarak Başkanlık ve Şehir Meclisleri Fikir Projesi Yarışması” adını taşımaktaydı.
JÜRİ ÜYESİ SAYIN İZ GAZETEYE KONUŞTU
2024'te göreve gelen İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay'ın yarışmayı göz ardı ederek yeni projeyi duyurması tartışmaları tetikledi. Geçmişte anıt yapı için yapılan yarışmada jüri üyesi olarak görev alan mimar Nevzat Sayın, yaşanan olayları {siteDomain}’ye değerlendirdi.
“İZMİR'İN KENDİNE HAS BİR YAPISIYDI”
Yarışma sürecine dair bilgi veren mimar Nevzat Sayın, “Jüri toplantılarımız uzun ve verimli tartışmalarla geçti. Bu süreçte yarışmanın amacını yarışma şartnamesinde açıkladık. Yapıyı meclis, başkanlık ve başvuru birimleri öne çıkararak İzmir için bir temsil yapısı olarak nitelendirdik. ‘Anıt Yapı’ ifadesi, temsil yapısı olarak karar verdiğimiz tanımlamalarımızla ilişkilidir. İzmir’in coğrafi, tarihsel ve sosyo-kültürel özelliklerinin tasarımda yer bulması çok önemliydi ve bu bağlamda birincilik ödülünü kazanan proje bu niteliklere sahip olduğu için seçilmiştir. İklim ve kültürel açıdan başka bir yerde olamayacak kadar İzmir'e özgü bir yapıydı.
“GEREKÇELER RAPORDA AÇIKLANDI”
Yarışmalar sonucunda ortaya çıkan projeler, jürinin kolektif bir tasarımı olarak değerlendirilebilir. Özellikle iki aşamalı yarışmalarda jürinin ilk aşamadaki önerilerle sürece daha aktif katılımı sağlanır. Yarışma sonuçları sıklıkla tartışmaya açıktır. Herkesin onaylayabileceği bir karar almak mümkün değildir. Bizim tartışmalarımız zaman zaman oldukça gergin geçmiştir. Bununla birlikte, ikinci aşamaya geçen projelerden birinin iyi bir belediye yapısı projesi oluşturabileceğini biliyorduk. Seçim nedenlerimizi ve değerlendirmemizi destekleyen gerekçeler raporda yer almaktadır.”
“ESKİ YAPI YIKILMAMALIYDI”
Eski İzmir Büyükşehir Binası'nın yıkılması hakkındaki görüşlerini paylaşan mimar Sayın, “Şehirler asla yıkımlarla değil, birikimlerle oluşur. Eski yapı, uluslararası standartlarda en iyi belediye binası olmasa bile yıkılmamalıydı. Güçlendirilebilir ve gereksinimlere göre dönüştürülebilirdi. Ancak ne yazık ki bu yapı yıkıldı ve yarışma süreci başladı.” açıklamalarında bulundu.
“YARIŞMANIN GÖZ ARDI EDİLMESİ YANLIŞ”
Yeni projede ortak aklın göz ardı edilmesi ve geçmişteki yarışmanın yok sayılmasıyla ilgili düşüncelerini aktaran Sayın, “Ortak akıl oluşturmak ve mevcut projeleri değerlendirmek konusunda yaygın bir yaklaşım sergilemiyoruz. Eski yapının yıkılması ve tüm yarışma sürecinin hiçe sayılarak doğrudan mimarlık hizmeti alınmaya çalışılması hatalıdır. Sermayenin bu kadar önemli sayıldığı bir ortamda “entelektüel sermaye”nin göz ardı edilmesi büyük bir kayıptır. Yarışma sürecinde belirlenmiş olan yapının yeni fikirlerle yeniden tanımlanması elbette mantıklıdır. Temsil yapısı yerine daha kapsamlı bir işlevselliği ön planda tutan bir yapı isteniyorsa, yarışma sürecinde çıkarılan projeler gözden geçirilerek verimli bir ön çalışma süreci geçirilebilir ve amaca uygun bir projenin güncellenmesi sağlanabilirdi.”
“HER ŞEYİN KENDİSİYLE BAŞLADIĞINI DÜŞÜNEN BİR ANLAYIŞ VAR”
“Herkes kendisini sıfır noktasında saydığı için önceki çalışmaların değeri göz ardı ediliyor.” diyerek açıklamalarına devam eden Nevzat Sayın, “Belediye yönetimi tarafından yapılan yanlışların yanı sıra, sipariş edilen mimarın da bu durumu kabul etmesi talihsizlik. “İş iştir” anlayışı benimsemek yerine, yarışmanın sonuçlarını hatırlatarak elde edilmiş projelerin yeni gereksinimler çerçevesinde tekrar değerlendirilmeleri önerilebilir, yeni tasarım sürecinde danışman olarak katkı sağlayabilirdi. Her şeyin kendisiyle başlamış olduğunu zanneden ve giderek yaygınlaşan bu tuhaf anlayış burada da mevcuttur.” şeklinde konuştu.
YARIŞMAYI KAZANAN PROJEYLE İLGİLİ JÜRİ RAPORU:
Söz konusu yarışmayı jürinin oy birliği ile Müellif Mimar Selim Atak liderliğindeki atölyemekan ekibi kazanmıştır. Jüri raporunda belirtilenler ise şöyledir: “Anıt örtü” altında kalan parçalı bileşik zemin yapıları ve bu örtünün içinden yükselen üç büyük ayrık kütle ile belirlenen bütünleşik kompozisyon, bulunduğu yeri çok iyi korumaktadır. Bu bağlamda sağlanan bağlantılar fiziksel olduğu kadar zihinsel etkisiyle de güçlü bir izlenim yaratmaktadır. Parçalı zemin ve aralarındaki geçiş alanları, “açık hava galerisi”ne dönüşerek önemli bir dramatik etki sağlar.
Çukur bahçelerle oluşturulmuş alanlar, doğal havalandırma ve gün ışığı kullanımı yanında dramatik etkiyi artırmak için de katkı sağlamaktadır. Başkanlık, meclis ve HİM ofislerinin farklı kütleleri, işlevlerini güçlü ve belirgin bir şekilde yansıtmaktadır. Bu temsil niteliği, çevresi ile kurduğu ilişkiyle güçlenmiş, tanıdıklık duygusu yaratan davetkâr açıklığı ile dikkat çekmiştir. Antik etkilerin ve modern mimari üslubun bir arada kullanıldığı yapı, bu sayede eklektik bir çizgiye dönüşmektedir.
Yapının sonraki aşamalarda olumlu yönde geliştirilmesi için en önemli önerimiz, -8.96 kotuna kadar indirilmiş bodrum katının -4.50 kotuna kadar indirilmesidir. Çevre ile ilgili önemli bir önerimiz ise, geçiş yolunun -bu proje için gereksiz olduğunu düşünüyoruz- yapılmamasıdır. Trafiği artırmamak adına kapalı otopark alanını gereksinim duyulacak seviyede tutmayı ve iç bağlantıları buna göre ele almayı doğru buluyoruz.
HİM ofislerinin genişletilerek yüksekliklerinin düşürülmesi de olumlu bir katkı yapacaktır. Böylece önerilerle geliştirebileceğimiz proje, çevresinden etkilenme ve onu etkileme çerçevesinde güçlü bir ilişki kurarak başarıyla anıtsal bir yapı haline gelecektir.”
