Emekli maaşlarındaki dengesizlikler ve taban aylıklarda gözlemlenen yoğunlaşma, emeklilik sisteminde kapsamlı bir reform gerekliliğini gündeme getirdi. Maaş tamamlama uygulamalarının yerini hane bazlı ve ihtiyaç odaklı bir sistem alması planlanıyor. Yeni modelin, sosyal desteklerin dijitalleşmesi ve bölgesel maliyetlerin dikkate alınmasıyla birlikte, hangi emeklilerin kapsam dışında kalabileceği ve maaşların nasıl etkileneceği merak ediliyor.
TABAN AYLIKTA YOĞUNLAŞMA ELEŞTİRİLERİ
Cumhuriyet’te yer alan bilgilere göre, en düşük emekli maaşı alan birey sayısında son yıllarda artış yaşanıyor. Prim gün sayısı ve kazanç seviyelerine göre yapılan iyileştirmelerin kamuoyunda “çalışkanların aleyhine sonuçlar doğurduğu” eleştirilerine neden olduğu gözlemleniyor. Uzmanlar, mevcut yapının sürdürülebilirliği ve adalet boyutunun daha çok tartışılacağını vurguluyor.
MAAŞ TAMAMLAMA SİSTEMİNDE YENİ DÜZENLEMELER
Kulislerde, uzun süre uygulanmakta olan maaş tamamlama sisteminin adım adım sona erdirilebileceği konuşuluyor. Bununla birlikte yeni yaklaşımın, maaş merkezli yapıdan uzaklaşarak gelir ve ihtiyaç odaklı bir çerçeveye dayanacağı ifade ediliyor. Söz konusu modelde yalnızca emekli aylığı değil, haneye giren toplam gelir ve yaşam koşullarının dikkate alınması planlanıyor.
ÇOK AŞAMALI DESTEK MEKANİZMASI ÖNERİLERİ
SGK’nın eski başmüfettişlerinden İsa Karakaş’ın değerlendirmelerine göre, çok aşamalı bir destek sisteminin seçenekler arasında yer aldığı belirtiliyor. Böylece farklı kurumlardan alınan yardımların tek bir çatı altında toplanması, sosyal desteklerin daha şeffaf hale getirilmesi ve mükerrer ödemelerin önlenmesi hedefleniyor. Ayrıca, SGK ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı verilerinin entegre edilmesi de gündemde.
SOSYAL DESTEKLERDE YENİ DİJİTAL YAKLAŞIM
Yeni modelde ayni yardımlar yerine dijital ve esnek desteklerin ön plana çıkabileceği düşünülüyor. Kömür veya gıda kolisi gibi yardımlar yerine, ihtiyaç sahiplerine kart üzerinden nakit yardımı yapılması; kira, fatura gibi temel giderlere yönelik hedefli yardımların artırılması öneriliyor. Ayrıca, bölgesel yaşam maliyetlerinin hesaplamalara dahil edilmesi bekleniyor.
'SIFIR ZAM' RİSKİ KONUŞULUYOR
Karakaş, kök aylık ile fiili ödeme arasındaki farkın yeni sistemde belirleyici bir rol oynayabileceğine dikkat çekiyor. Eğer hanede kişi başına düşen gelir ana kriter haline gelirse, toplam geliri belli eşiklerin üzerinde olan bazı emeklilerin zam artışlarından sınırlı şekilde yararlanabileceği ya da belirli dönemlerde zam alamayabileceği belirtiliyor.
HANE BAZLI DEĞERLENDİRME ÖN PLANA ÇIKACAK
Uzmanların sunduğu örnek senaryolar, aynı kök aylığa sahip emekliler arasında hane gelirleri ve barınma koşullarının farklı sonuçlar doğurabileceğini gösteriyor. Kiracı olan ve tek gelirli bir haneye ek destek sağlanarak gelirlerinin artırılması; buna karşılık hane geliri yüksek olanların mevcut taban ödemeyi sürdürmesi gibi formüller üzerinde çalışıldığı ifade ediliyor.
Henüz resmi bir düzenleme yapılmamış olsa da, ekonomi yönetiminin emeklilik sistemiyle ilgili alternatif modelleri gözden geçirdiği ve sosyal destek yapısında değişiklik ihtimalinin arttığı bildiriliyor. Emekliler ise olası düzenlemelerin netlik kazanmasını bekliyor.
DOLAR
EURO
İNG. STERLİNİ
İSV. FRANGI
KAN. DOLARI
ÇEYREK ALTIN
BITCOIN