BÜŞRA ÇETİNKAYA / İZ GAZETE – Osmanlı'dan Cumhuriyet'e uzanan Ramazan macunu geleneği, aynı zamanda köklü bir sokak kültürünün parçası. Özellikle Ramazan ayında iftardan sonra canlanan çarşı ve meydanlarda satıldığı bilinen bu renkli ve tatlı ürün, hem bir lezzet hem de eğlence unsuru olarak öne çıktı.
İçeriğinde bal, şeker, çeşitli baharatlar ve meyve özleri bulunan macunların sindirimi kolaylaştırdığına ve enerji verdiğine inanılırdı. Bu nedenle macunun, özellikle uzun süren oruç günlerinin ardından tüketilmesi yaygınlaştı, Ramazan akşamlarının vazgeçilmez tatlarından biri oldu.
Günümüzde de bu gelenek, özellikle tarihî çarşılarda ve festivallerde yaşatılmaya çalışılıyor. İzmir'de bu macunun en çok satıldığı yer ise tarihî Kemeraltı Çarşısı…
Kemeraltı'nda kendine özgü kıyafetleriyle önünde el arabası bulunan satıcılar seslenirler: Macun… Arabanın içinde rengârenk macunlar vuran ışığın da etkisiyle daha da parlak bir hâlde gözlere hitap eder hemen.
Kemeraltı'nda Gazi Gönüleser, elinde arabası tam 40 yıldan bu yana macun satıyor. Macuncular, bakır tepsiler içinde sergiledikleri rengârenk macunları uzun çubuklarla sararak müşterilere sunar.
“KESİNLİKLE GIDA BOYASI KULLANMIYORUZ”
Gönüleser, insan kalabalığının, dükkânların, ürün tezgâhlarının arasında işte bu görüntüsüyle dikkat çekiyor.
Başındaki müşterileri biraz azalınca konuşma fırsatı bulan Gazi Gönüleser, ürünlerinde katkı maddesi kullanmadığını belirterek söze başlıyor. “Ürünlerimizi şeker, bal ve meyveden yapıyoruz, kesinlikle gıda boyası kullanmıyoruz. Zaten limona sürüldüğünde boyası çıkar” diyen Gönüleser, üretip sattığı macunun tamamen doğal olduğunu söylüyor.
“ÖNCEDEN 50 LİRAYDI ŞİMDİ 100 LİRA”
Gönüleser, ekonomik krizden etkilendiklerini, maliyetler arttıkça ürünlere zam yapmak zorunda kaldıklarını dile getirerek şu ifadeleri kullanıyor:
“Eskiden satışlarımız daha iyiydi ama son yıllarda ekonomi bizi de etkiledi. İnsanların alım gücü düştü, bizim maliyetlerimiz ise arttı. Önceden 50 liraya sattığımız ürünü bugün 100 liraya vermek zorunda kalıyoruz. Buna rağmen ayakta kalmaya çalışıyoruz.”
“BU İŞ SADECE TİCARET DEĞİL”
Gazi Gönüleser, macununun kültürel bir simge olduğunu, bu geleneği yaşatmaya çalıştığını belirtiyor. “Ramazan ayında işler artıyor ancak eski yıllardaki gibi değil” diye söze devam eden 40 yıllık macuncu, meramını şöyle anlatıyor:
“Bu iş sadece ticaret değil, aynı zamanda kültürel bir değer. Özellikle Ramazan ayında ve bayramlarda işlerimiz artıyor. Ramazan akşamlarında bazen Osmanlı şerbeti de hazırlayıp dağıtıyoruz. Hafta sonları festivallere gidiyoruz; oralarda macun yapıyoruz, eğlencelerde insanlar gelip alıyor. Bu geleneği yaşatmaya devam etmek istiyoruz.”
