Savaş fıstık piyasasını vurdu: Fiyatlar 8 yılın zirvesinde

Dünyanın başlıca fıstık üreticileri arasında yer alan İran'daki savaş, küresel ölçekte yakıt ve gübre tedarik zincirlerini sarsmasının ardından şimdi de fıstık piyasasını olumsuz etkiledi.

Fıstık fiyatları, ABD-İran Savaşı nedeniyle son 8 yılın en yüksek seviyesine ulaştı.

Bloomberg'in haberine göre; dünyanın ikinci büyük fıstık üreticisi olan İran’da savaş, arzı baskı altına aldı.

Antep fıstığı, tek başına tüketilmesinin yanı sıra dondurma, çikolata ve içecek sektöründe de yaygın olarak kullanılmaktadır. Ancak İran’daki çatışma, zaten kısıtlı olan arzı daha da zorlaştırdı. Üstelik bu sıkışıklık, küresel tüketici talebinin hızla arttığı bir döneme denk geldi.

MAHSUL BEKLENENDEN DÜŞÜK

Expana Markets fındık ve kuruyemiş piyasası analisti Nick Moss’a göre, İran’ın fıstık ticareti savaş öncesinde de yaptırımlar ve jeopolitik gerilimler nedeniyle sıkıntılar yaşıyordu. Beklenenden düşük gelen 2025 mahsulü ile Ocak ayında sivil huzursuzluklara yanıt olarak hükümet müdahalesi sırasında yaşanan iletişim kesintileri, ihracat koordinasyonunu bozarak arzı daha da daralttı.

Şubat ayı sonunda patlak veren savaş ise mevcut sıkışıklığı daha da ağırlaştırdı. Moss, bu durumun küresel pazarlara ulaştırılması zorlaşan daha küçük bir fıstık havuzu yarattığını ifade etti. Moss’a göre fıstık, Ortadoğu’nun büyük bir üretim merkezi ve önemli bir transit ve tüketim bölgesi olması dolayısıyla bölgedeki aksamalara karşı oldukça duyarlı.

İKİ YILDA YAKLAŞIK YÜZDE 30 ARTIŞ

Küresel talep tarafında ise dikkat çekici bir artış gözlemleniyor. Sosyal medyada 2023 sonlarında viral olan fıstıklı “Dubai çikolatası”, Avrupa, Ortadoğu ve Asya’da talebi hızlandırdı. Häagen-Daz ve Táche gibi markalar, ürünü dondurma ve bitki bazlı süt serilerine dahil ederken, Starbucks da fıstık aromalı kahveyi yaygınlaştırdı. Expana’nın ABD fıstık gösterge fiyatlarına göre, fiyatlar 2023 sonundan itibaren geçen iki yılda yaklaşık yüzde 30 artış gösterdi.

ABD Tarım Bakanlığı verilerine göre İran, küresel fıstık üretiminin yaklaşık beşte birini, ihracatın ise üçte birini gerçekleştiriyor. ABD ise üretimin yaklaşık yüzde 40’ını ve sevkiyatın yaklaşık yarısını karşılamaktadır.

İran’daki savaşın arzı sıkıştırması ve ticareti zorlaştırmasıyla birlikte Antep fıstığı fiyatı Mart ayında pound başına 4,57 dolara kadar yükseldi. Bu seviye, Expana verilerine göre Mayıs 2018’den bu yana görülen en yüksek fiyat olarak kaydedildi.