AKP döneminde en çok ihlal edilen Anayasal haklardan biri olan ifade özgürlüğü hakkına yönelik engellemeler, Türkiye’nin AİHM karnesini kırıklarla doldurdu. AİHM Türkiye’yi, “İfade özgürlüğünün ihlali” gerekçesiyle toplam 432 kez mahkûm etti. BirGün Gazetesi’nden Mustafa Bildircin’in haberine göre, Türkiye'nin Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) karnesi, AKP hükümetleri döneminde kırıklarla doldu.
‘YARGI BAĞIMSIZLIĞI‘ ÖNEMLİ ETKEN
Türkiye, uzun yıllar boyunca AİHM’de hakkında en çok ihlal kararı verilen ve en fazla başvuru biriken ülkelerden biri oldu. Yargı bağımsızlığı konusunda sert eleştirilere konu olan uygulamalar, muhalif basın ve belediyelere uygulanan baskı ve son düzenlemelerle sosyal medyadaki ifade alanının iyice daraltılması, AİHM’den rekor sayıda mahkûmiyet cezası alınması sonucunu doğurdu.
İFADE ÖZGÜRLÜĞÜ İHLALİ İLK SIRADA
Türkiye’de en çok yok sayılan Anayasal haklardan biri ise resmi verilere, “İfade özgürlüğü hakkı” olarak yansıdı. Anayasa Mahkemesi'nin (AYM) verileri de siyasi iktidarın toplumsal muhalefete yönelik baskıcı tutumuna ayna tuttu. Yüksek Mahkeme, Eylül 2012-Mart 2026 döneminde toplam 4 bin 896 ifade özgürlüğü ihlaline hükmetti.
23 YILDA 432 MAHKÛMİYET KARARI!
Türkiye, “İfade özgürlüğü ihlali” kapsamında AİHM’de de yüzlerce kez mahkum edildi. 2002-2025 döneminde Türkiye hakkında, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 10’uncu maddesine aykırılık gerekçesiyle toplam 432 karar alındı. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin, “İfade özgürlüğünü” düzenleyen 10’uncu maddesine yönelik Türkiye hakkındaki ihlal kararları, 2018 yılındaki 40 karar ile zirveye çıktı. 2005 yılı 39, 2019 yılı ise 35 ifade özgürlüğü ihlali kararı ile ikinci ve üçüncü olarak sıralandı.
AİHM’DE UTANÇ TABLOSU
Türkiye hakkında AİHM’den, “İfade özgürlüğünün ihlali” kapsamında 2002-2025 döneminde alınan 432 ihlal kararının dönemlere göre dağılımı şöyle:
• 2003-2007: 126
• 2008-2012: 65
• 2013-2017: 66
• 2018-2022: 145
• 2023-2025: 30
AİHS 10’UNCU MADDE NEDİR?
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 10’uncu maddesinde ifade özgürlüğü tanımlanıyor. Herkesin ifade özgürlüğü hakkına sahip olduğunun altını çizen maddede, “Bu hak, kamu makamlarının müdahalesi olmaksızın ve ülke sınırları gözetilmeksizin, kanaat özgürlüğünü ve haber ve görüş alma ve de verme özgürlüğünü de kapsar. Bu madde, Devletlerin radyo, televizyon ve sinema işletmelerini bir izin rejimine tabi tutmalarına engel değildir” ifadeleri yer alıyor.
